Konferencja „Kościół NMP w Gdańsku. Architektura i wyposażenie w kontekście europejskim.”

Tagung „Die Danziger Marienkirche. Der Bau und seine Ausstattung im europäischen Kontent”

Gdańsk, 11-13.05.2017

Późnośredniowieczne kościoły miejskie i ich wyposażenie są nie tylko świadectwem działalności artystycznej swoich czasów. Ich znaczenie polega także na tym, że są zwierciadłem ówczesnego życia społecznego i wyrazem samoświadomości mieszczan. Podkreślali oni swój status fundując dzieła sztuki na miarę swoich horyzontów umysłowych do „swoich” kościołów. Ten mieszczański światopogląd przejawiał się nie tylko w pojedynczych dziełach, ale w sposób jeszcze bardziej wyrazisty w całościowym kulturalno-estetycznym kompleksie, który współtworzyły przez wieki łącznie architektura i wyposażenie świątyń.

Gdański kościół NMP jako jedyna z wielkich far Pobrzeża Bałtyku w znacznym stopniu zachował swoje średniowieczne wyposażenie, uzupełnione o pojedyncze, artystycznie istotne elementy wyposażenia z późniejszych epok. Do dziś zachowało się 21 późnośredniowiecznych retabulów lub przynajmniej ich części, a także pojedyncze rzeźby, malowidła ścienne i obrazy tablicowe, między innymi wyjątkowa Tablica Dziesięciorga Przykazań. Wśród obiektów importowanych znajduje się także jedno z najważniejszych dzieł europejskiej historii sztuki – „Sąd Ostateczny” Hansa Memlinga. Wszystkie te dzieła świadczą o wysublimowanej kulturze i wyrafinowanej humanistycznej wiedzy gdańskich fundatorów w okresie średniowiecza i renesansu. To samo dotyczy „Gdańskiego skarbu średniowiecznych paramentów”, stanowiącego proweniencyjnie spójny zespół szat liturgicznych. Nie znajduje on równego sobie na całym świecie i dowodzi wyjątkowego bogactwa gdańskich mieszczan.

Die spätmittelalterlichen Stadtkirchen mitsamt ihrer Ausstattung dokumentieren nicht nur die reiche Kunstproduktion der Zeit, ihre Bedeutung geht weit darüber hinaus: Sie sind Spiegelbild der Gesellschaft und Ausdruck des Selbstverständnisses der Stadtbürger, die ihren sozialen Rang durch die Stiftung von Kunstwerken in „ihrer” Kirche dokumentierten und damit gleichzeitig ihren europäischen Geisteshorizont bekundeten. Dieses bürgerliche Selbstbewusstsein zeigt sich nicht nur in den einzelnen Kunstwerken, sondern mehr noch in dem großen kulturell-ästhetischen Gesamtkomplex, der sich im Laufe der Jahrhunderte aus Architektur und Ausstattung der Kirchen bildete.

Die Danziger Marienkirche hat ihre liturgische Ausstattung des Mittelalters als einzige unter den ganz großen Stadtkirchen des Ostseeraums bis heute weitgehend bewahrt, ergänzt durch einzelne, künstlerisch ebenfalls bedeutende nachmittelalterliche Ausstattungsstücke. Erhalten sind noch heute allein 21 Retabel bzw. Retabelfragmente des Spätmittelalters, ergänzt durch Skulpturen, Wand- und Tafelmalereien, außerdem einzelne Gemälde, darunter die kunsthistorische herausragende Zehn-Gebote-Tafel. Unter vielen importierten Objekten, als zentrales Werk der europäischen Kunstgeschichte, befindet sich auch das Weltgerichtsretabel des Hans Memling. All diese Kunstwerke bezeugen den weiten Horizont der Danziger Stifter in Spätmittelalter und Renaissance. Das gilt mindestens ebenso für den „Danziger Paramentenschatz”, den in einzigartiger Geschlossenheit erhaltenen Bestand an liturgischen Gewändern der Marienkirche. Er ist weltweit ohne Vergleich und bezeugt den außerordentlichen Reichtum der Danziger Bürger.

 

PROGRAM

ŚRODA / MITTWOCH, 10.05.2017

  • Przyjazd Uczestników / Anreise der Teilnehmer

 

CZWARTEK / DONNERSTAG, 11.05.2017

  • 9.00: WIESŁAW DŁUGOKĘCKI (Gdańsk), Dziekan Wydziału Historycznego Uniwersytetu Gdańskiego: Powitanie / Dekan der Fakultät für Geschichte der Universität Danzig: Grußwort
  • 9.15: TOMASZ TORBUS (Gdańsk, Leipzig), GERHARD WEILANDT (Greifswald), Wprowadzenie do tematu konferencji / Einführung in das Thema der Tagung
  • 9.30-13.00: Sekcja I / I. Sektion: Historia i topografia kościoła NMP w średniowieczu / Geschichte und Topographie der Marienkirche im Mittelalter. Moderator: Jarosław Jarzewicz (Poznań)
  • 9.30-10.15: CHRISTOFER HERRMANN (Gdańsk); Baugeschichte und Bauorganisation der Marienkirche im Mittelalter
  • 10.15-11.00: GERHARD WEILANDT (Greifswald), Welches Bild an welchem Ort? – Prinzipien der Themenwahl und ihrer Verteilung innerhalb des Kirchenraums
  • 11.00-11.30: Przerwa kawowa / Kaffeepause
  • 30-12.15: PIOTR LIŃSKI/ WALDEMAR ROZYNKOWSKI (Toruń), Sakrale Topographie – Standorte und Patrozinien der Altäre in der Marienkirche – geschichtliche Perspektive
  • 12.15-13.00: STEFAN BÜRGER (Würzburg), Das Zellengewölbe – Überlegungen zur Erfolgsgeschichte einer baukünstlerischen Sonderform
  • 13.00-14.00: Przerwa obiadowa / Mittagspause
  • 14.00-17.30 Sekcja II / II. Sektion: Kościół NMP w okresie nowożytnym / Die Marienkirche in der Neuzeit Moderator: Marek Walczak (Kraków)
  • 14.00-14.45: SŁAWOMIR KOŚCIELAK (Gdańsk), The Lutherans at the Catholics’ – The Catholics at the Lutherans. St: Mary’s Church as a Simultaneous Tempie and a Subject of Dispute
  • 14.45-15.30: TOMASZ TORBUS (Gdańsk, Leipzig),. Ein Fremdkörper in der Danziger Architektur-tradition? Die Königliche Kapelle – Zuschreibung, Form und Funktion.
  • 15.30-16.00: Przerwa kawowa / Kaffeepause
  • 16.00-16.45: EDMUND KIZIK (Gdańsk), Die Danziger Marienkirche und ihre Kunstwerke als Forschungsthema im 19. Jahrhundert
  • 16.45-17.30: MARCIN GAWLICKI (Gdańsk), The Destruction of St. Mary’s Chlirch in Gdańsk at the End of the Second World War and its Post-War Reconstruction
  • 17.30-18.00: Przerwa kawowa / Kaffeepause
  • 18.00-18.50 Giełda informacji / Infobörse Moderator: Aleksandra Lipifiska (München)
  • 18.00-18.10: WERONIKA GROCHOWSKA (Gdańsk), The Winterfeld Family. Artistic donations for St. James Chapel in St. Mary’s Church in Gdańsk
  • 18.10-18.20: KATHARINA PASZKIEWICZ (Bonn), Die Ferberkapelle, ihre Stifter und ihre Retabel
  • 18.20-18.30: GIULIA SIMONINI. (Berlin), Die Stiftungen der Familie von Reesen in der Danziger Marienkirche
  • 18.30-18.40: ALBERT BOESTEN-STENGEL (Toruń), Der Reinhold:Altar des Joos van Cleve aus der Marienkirche
  • 18.40-18.5Q: ALICJA GRABOWSKA-LYSENKO (Toruń), Die „importierten” Heiligenkulte in Danzig
  • 19.30: Wykład wieczorny w Ratuszu Głównego Miasta / Abendvortrag im Rechtsstädtischen Rathaus Wprowadzenie: Matthias Weniger (München)
  • JOCHEN SANDER (Frankfurt), Ein künstlerischer Überbietungswettbewerb: Hans Memlings Danziger Weltgerichtstriptychon

 

PIĄTEK / FREITAG, 12.05.2017

  • 9.00-13.15: Sekcja III / III. Sektion: Wyposażenie kościoła NMP – formy kulturalnego transferu / Die Ausstattung der Marienkirche – Formen des Kulturtransfers Moderator: Michał Woźniak (Toruń)
  • 9.00-9.45: ANDRZEJ WOZIŃSKI (Gdańsk), The Late Gothic Saint Barbara’s Retable of the Confraternity of the Shoemakers’ Apprentices in Our Lady’s Church in Gdańsk
  • 9.45-10.30: STEPHAN KEMPERDICK (Berlin), Die Trinitätstafel der Georgenbruderschaft und das Dreifaltigkeitsretabel der Schusterbruderschaft in der Danziger Marienkirche
  • 10.30-11.15: MANUEL TEGET-WELZ (Erlangen), Meister Michel von Augsburg: Anmerkungen zum Danziger Hochaltarretabel
  • 11.15-11:45: Przerwa kawowa / Kaffeepause
  • 11.45-12.30: MONIKA JAKUBEK-RACZKÓWSKA (Toruń), Die Skulptur des Schönen Stils in der Danziger Marienkirche. Forschungsstand und Forschungsperspektiven
  • 12.30-13.15: VERA HENKELMANN (Eschweiler), Die Marienleuchter in St. Marien in Danzig – Exponenten der laubenförmigen Marienleuchter in ihrem spätmittelalterlichen Funktionshorizont
  • 13.15-14.30: Przerwa obiadowa / Mittagspause
  • od 14.30 / ab 14.30: Możliwość dyskusji w kościele NMP / Gelegenheit zur Diskussion vor Originalen in der Marienkirche
  • 19.30: Wspólna kolacja w Dworze Artusa / Empfang im Artushof

 

SOBOTA / SAMSTAG, 13.05.2017

  • 9.00-12.30: Sekcja IV / IV. Sektion: Paramenty gdańskie / Der Danziger Paramentenschatz Moderator: Dietmar Popp (Marburg)
  • 9.00-9.45: HELENA HRYSZKO, MONIKA STACHURSKA (Warszawa), „Der Danziger Paramentenschatz” in collection of National Museum in Gdansk as a subject of research project currently realized by Department of Textiles Conservation at Academy of Fine Arts in Warsaw
  • 9.45-10.30: BIRGITT BORKOPP-RESTLE (Bern), Liturgische Gewänder und andere textile Objekte -Das Profil des Paramentenschatzes der Marienkirche
  • 10.30-11:00: Przerwa kawowa / Kaffeepause
  • 11.00-11.45: EVELIN WETTER (Riggisberg), Liturgische Textilien in Stiftungsurkunden, Invrentaredund Chroniken zur Danziger Marienkirche
  • 11.45-12.30: JULIANE VON FIRCKS (Mainz), Mongolen, Mamluken und hansische Kaufleute. Der Papageienstoff aus der Danziger Marienkirche (Berlin, Kunstgewerbemuseum) als Objekt des Transfers
  • 12.30-13.30: Przerwa obiadowa / Mittagspause
  • 13.30-17.00: Muzeum Narodowe w Gdańsku (tylko dla Referentów i Moderatorów) / Danziger Nationalmuseum (nur für Referenten und Sektionsleiter)

Możliwość zwiedzenia Muzeum Narodowego wraz z częścią kolekcji gdańskich paramentów / Gelegenheit zur Besichtigung des Danziger Nationalmuseums mit dem Teil des Danziger Paramentenschatzes

  • około 17.00 / gegen 17.00: Zakończenie / Ende

 

Miejsce obrad / Tagungsort

NADBAŁTYCKIE CENTRUM KULTURY W GDAŃSKU

Ratusz Starego Miasta / Altstädtisches Rathaus

Korzenna 33/35 80-001 Gdańsk

 

Komitet naukowy / Wissenschaftliche Komitee

Prof. Dr. GERHARD WEILANDT

Ernst-Moritz-Arndt-Universität Greifswald

gerhard.weilandt@uni-greifswald.de

 

Dr hab. TOMASZ TORBUS, prof. UG

Uniwersytet Gdański , GWZO Leipzig

t.torbus@ug.edu.pl

 

Sekretariat konferencji / Sekretariat der Tagung

mgr ALICJA GRABOWSKA-LYSENKO

tagung.marienkirche@gmail.com

 

ORGANIZATORZY I SPONSORZY / ORGANISATOREN UND SPONSOREN

 

Pobierz ulotkę